Voorjaarsbloeiers deel 1

Voorjaarsbloeiers zijn planten en heesters, die kleur brengen na de winter en vanaf eind januari tot eind mei bloeien. Planten dus die al in bloei staan voor de rest van de natuur helemaal is ontwaakt. 

Ik laat je in deze post geen tulpen, narcissen en krokussen zien, maar bloeiers in de vrije natuur. Foto's dus van wilde planten. Planten die ik de afgelopen maanden gezien heb in natuurgebieden in de omgeving, langs het spoor, langs sloten en in bermen. Ze staan niet in volgorde van verschijnen.

Normaal gesproken vertel ik er een en ander over, maar in deze en ook de volgende post laat ik je alleen genieten van de foto's. Het enige wat er bij staat is de naam. 

Hoewel de paardenbloem al uitgebloeid is, begin ik daarmee, omdat dit een plant is die het meest uitbundig bloeit en in dit geval zelfs een heel weiland in beslag neemt.

paardenbloem

klein hoefblad 

gewoon speenkruid

wilgenkatjes

komkommerkruid (bernagie)

bittere veldkers

bonte gele dovenetel

boshyacint spec.

dagkoekoeksbloem

daslook

dotterbloem

Amerikaans krentenboompje

gaspeldoorn

gevlekt longkruid

gevlekte dovenetel

gewone duivenkervel

gewone vogelkers

goudaardbei

grote muur

Smeetskruis hersteld?

In januari 2013 ben ik op zoek gegaan naar een veldkruis  van 1916 dat nog (zo kon ik me uit mijn jeugd nog herinneren)  langs de weg die naar de Grashut in het Weerter bos liep, zou moeten staan. Het zogenaamde "Smeetskruis" is een veldkruis van gegoten ijzer op een cementen voet.  

De 150 ha. grote voormalige landbouwenclave is echter sinds 2005 omheind  vanwege edelherten die er zijn geplaatst en  daarom verboden terrein. Sinds april 2013 jaren  loopt er ook een kleine kudde Exmoorpony's, die samen met de edelherten zorgen voor de jaarrond begrazing.

detail van het oude Smeetskruis

Ik heb toen toch de stoute schoenen aangetrokken en ben vanaf de Brensbrug langs de Oude Graaf gelopen, tot ik via een bruggetje bij een bosschage aan de Oude Graaf aankwam en na een speurtocht het kruis vond. Ik heb er toen een blog aan gewijd. Dat kun je HIER nog eens nalezen.

Een aantal jaren geleden werd ik benaderd door iemand van het Limburgs Landschap, met de vraag of hij gebruik mocht maken van wat ik er over geschreven had. Hoewel het kruis in 1977 al eens was opgeknapt, was het blijkbaar weer nodig om dat weer te gaan doen, want het verkeerde inmiddels in héél slechte staat, zo kreeg ik te horen. Ik heb met dat verzoek ingestemd, met wel de opmerking daarbij dat ik het zonde vond dat niemand het kruis op die plek te zien zou krijgen en dat het me beter leek om het te verplaatsen. Nadien heb ik er niets meer van vernomen. Ik heb besloten om na 13 jaar weer eens te gaan kijken of dat inmiddels ook gedaan is.

  langs de Oude Graaf

Ik ben dus onlangs weer langs de Oude Graaf naar die plek gelopen. Ik weet dat ik me niet aan de regels houd, maar voor een keer moet dat toch kunnen. Gelukkig ben ik ook niemand tegen gekomen en ik hoop ook niet dat iemand zich nu geroepen voelt om ook op zoek naar dat kruis te gaan........ Dat is ook niet meer nodig, nu je mijn blog kunt lezen. 

Natuurlijk heb ik ook wat foto's gemaakt van de omgeving daar. Links en rechts van de Oude Graaf zijn grote plassen ontstaan na het afgraven van de voedselrijke en vruchtbare bovenlaag. Gebiedsvreemd en voedselrijk water wordt sindsdien geweerd om het voedselarme milieu te behouden.  Die maatregelen zijn bedoeld om robuuste natuur te creëren en de oorspronkelijke sponsfunctie weer te vervullen. Er wordt als het ware een klimaatbos gecreëerd.  Ik heb daar eerder al eens iets over geschreven. Dat kun je HIER eventueel nog een nalezen.

edelherten aan de overkant van de plas  op de achtergrond

Exmoorpony's met een veulentje

Het was bijzonder om de edelherten en Exmoorpony's nu ook eens van iets dichterbij te bekijken. Ze vervullen als grazers een ecologische functie;  ze zorgen door hun begrazing namelijk voor een robuuste en gevarieerde vegetatiestructuur waar ook tal van andere dieren en planten van kunnen genieten.

Na een wandeling langs de beek van ongeveer een half uurtje,  kwam ik bij het pad en het bruggetje en na een kleine zoektocht kwam ik zowaar op de juiste plek. Weliswaar op een iets andere plek (iets meer centraal in het open veld) tussen het pijpenstrootje en bramen en met een eenvoudig houten hekwerkje er om heen. Nog steeds dus onvindbaar voor wie er niet het fijne van weet.

het "opgeknapte" kruis

Het zag er inderdaad opgeknapt uit, maar het zag er op de een of andere manier ook anders uit.....Ik miste namelijk de belangrijkste onderdelen zoals de engelenhoofdjes, de heilige Barbara, de zandloper en Petrus. Blijkbaar is het dus niet meer gelukt om het in oude staat terug te brengen. 

Conclusie: men heeft te lang gewacht en is te laat begonnen met herstel!!!!!!

Bij thuiskomst heb ik de foto's van 2013 dan ook vergeleken met die van april 2026 en daaruit blijkt uiteindelijk dat hier gewoon een ander kruis is geplaatst. Weliswaar ook van gierijzer en met de juiste tekst op het bordje en sterk gelijkend, maar toch heel anders, zoals je op de foto's kunt zien......... 

Zoals ik al aangaf, is men inderdaad te laat met het herstel begonnen, maar omdat het op een niet bereikbare plaats staat, zal dat verder niemand opvallen. Eigenlijk is hier toch sprake van geschiedvervalsing, dus persoonlijk vind ik het DOODZONDE dat men het zo ver heeft laten komen.............................

Allemaal beestjes #34: de huismus

Vogelbescherming Nederland organiseert de Nationale Tuinvogeltelling al vanaf 2003. Dankzij de Tuinvogeltelling komen we er achter hoe vogels in de winter onze tuinen gebruiken. 

Door vogels te tellen, worden we er ons ook beter van bewust dat het steeds slechter gaat, want waar hoor je tegenwoordig bijvoorbeeld nog het vrolijke en vaak luidruchtige gekwetter van groepjes  huismussen?  Door die informatie gaan we misschien bewuster naar onze omgeving kijken en kunnen de vogels mogelijk beter geholpen en beschermd worden. 

 bron: vogelbescherming.nl/tuinvogeltelling.

Dit jaar heeft er een opvallende verschuiving plaatsgevonden. Hoewel de huismus in januari van dit jaar (2026) in enkele provincies (waaronder Limburg) nog het meest werd waargenomen, is die landelijk namelijk voor het eerst in 23 jaar van de eerste plaats gestoten. Door de koolmees welteverstaan.

 

huismus mannetje

De achteruitgang laat zien dat er iets mis is in onze omgeving voor de HUISMUS (Passer domesticus). Zo is er in bijvoorbeeld Amsterdam een afname geconstateerd van 90% en worden daar inmiddels meer halsband-parkieten waargenomen dan huismussen!!!!! 

De soort staat steeds meer onder druk door verstedelijking. Minder nestgelegenheid door isolatie en renovaties, versteende tuinen (minder groen, hagen en rommelhoekjes, dus minder schuilplekken) en minder voedselaanbod (minder insecten voor jongen, zaden) zorgen voor problemen. En ongetwijfeld zal het gebruik van bestrijdingsmiddelen ook van invloed zijn op die achteruitgang.

huismus vrouwtje

Ik heb het eens opgezocht en het schijnt dat al sinds 1984 de populatie huismussen is afgenomen en dat het aantal in de afgelopen decennia zelfs is gehalveerd. In sommige provincies, zoals Zuid-Holland, is de huismus zelfs helemaal uit de top 10 verdwenen. Het blijft wel nog steeds een van onze talrijkste broedvogels, maar we zijn gewaarschuwd............

Het is niet alleen jammer voor de huismus, maar ook voor ons, want huismussen geven ons veel plezier. Hoe leuk is het bijvoorbeeld om ze te horen "bakkeleien" tegen elkaar of te zien badderen. Ze zijn er dol op. Dat doen ze in water (bijvoorbeeld in een platte waterschaal), maar ook in zand. Door te "ont-tegelen" doe je ze er ongetwijfeld een groot plezier mee. 

mannetje met jongen

De mannetjes zoeken al vanaf januari geschikte nestgelegenheid en richten dat slordig met droog gras enigszins in. Dat is meestal met een aantal nestplekken vlak bij elkaar. Een mannetje dat zijn nestbouw begonnen is, is herkenbaar aan een zwart verkleurde snavel. Het heeft een grijs petje met roodbruine zijden, grijze wangen, grijs onderlichaam en brede witte vleugelstrepen. Het schijnt dat dominante mannetjes overigens meer zwart op de borst hebben dan mannetjes lager in de rangorde. 

vrouwtje

Het vrouwtje kenmerkt zich door tamelijk eenvormig lichtbruin kleed, heeft een opvallende wenkbrauwstreep achter het oog. Het mannetje heeft een donkergrijze kegelvormige snavel, bij het vrouwtje is de snavel lichter en geliger van kleur. Ze heeft korte leverkleurige pootjes.

jonge huismus

Nadat het vrouwtje een keuze heeft gemaakt voor een mannetje, bouwen ze samen het nest verder af. Het slordige nest wordt vooral gemaakt onder dakpannen, in gaten en kieren van gebouwen en in mussenkasten en bestaat uit takjes, stro, veertjes en (honden)haren. In de periode eind maart tot in augustus zijn er twee tot drie legsels met gemiddeld 4-6 eieren, maar het kunnen er maximaal ook 9 zijn. Ze broeden in een los kolonieverband. 

Na ongeveer 12 dagen broeden komen de eieren uit. De jongen zijn nog naakt en blind en wegen niet meer dan 3 gram. En dan gaat het snel, want ze blijven slechts zo'n 17 dagen op het nest. Nadat ze uitgevlogen zijn, worden ze nog 1-2 weken gevoerd door beide ouders. Ze zijn in staat voor hun eigen voedsel te zorgen zodra de snavels hard genoeg zijn om zaden mee te pellen.

Allemaal beestjes #33 : Europese hoornaar

De EUROPESE HOORNAAR (Vespa crabro) is onze grootste inheemse wesp met een indrukwekkende lengte van 4 centimeter lang. In vrijwel heel Europa komt deze hoornaar voor, tot aan de zuidelijke delen van Scandinavië. In Nederland tref je hem aan in alle delen van het land, maar meestal niet in grote aantallen. Vooral in het zuiden, oosten en in de kustgebieden heb je goede kans hem tegen te komen. 

Europese hoornaar

Goed herkenbaar aan de kleuren: rood aan poten, borststuk en kop en geel met zwart bij de rest van zijn lichaam. Hij jaagt sommige mensen angst aan, zo groot als ie is, maar hiervoor geldt hetzelfde advies als voor andere wespen: laat je ze met rust, dan is er niks aan de hand................. 

Ze worden soms wel eens "sympathieke loebassen" genoemd, omdat ze doorgaans uit de buurt van mensen blijven, maar zijn wel defensief als iemand in de buurt van hun nest komt. 

Europese hoornaar

Europese hoornaar

Aziatische hoornaar

Hij wordt nogal eens verward met de Aziatische hoornaar, die steeds vaker gesignaleerd wordt in ons land. Waarschijnlijk is deze omstreeks 2004 via de import van aardewerk uit China in Frankrijk terechtgekomen. Vandaaruit heeft de soort zich via België verspreid en heeft in 2017 voor het eerst Nederland bereikt. Door het warmere klimaat en gebrek aan natuurlijke vijanden breidt deze invasieve exoot zich sindsdien helaas snel uit. Deze wesp heeft namelijk onze hommels, honingbijen en andere bestuivende insecten als prooidier en is dus erg schadelijk voor ons ecosysteem.

OPVALLENDSTE VERSCHILLEN:

Europese hoornaar:   •  4 centimeter lang   •  Rode poten, rood borststuk en rode kop            •  Roodbruine antennes   •  Geelzwart lijf

Aziatische hoornaar:   •  2-3 centimeter lang   •  Zwarte poten met geel uiteinde, zwart borststuk    •  Zwarte antennes   •  Op het achterlijf 2 smalle en 1 brede oranje band

Europese hoornaar snoepend aan het sap van een beschadigde berk

In tegenstelling tot de Aziatsche hoornaar is de Europese hoornaar een núttig roofinsect. Deze wesp is een vegetariër, die  alleen van nectar en suikerrijke plantensappen (zoals boomsap en rijp fruit) leeft. Hij is nuttig vanwege het bezoeken van bloemen,  omdat hij zo bij draagt aan de bestuiving. 

Hij jaagt echter gedurende enige tijd ook op voornamelijk wespen, vliegen, muggen en spinnen, maar die zijn niet bedoeld als voedsel voor zichzelf, maar om de larven te voeden. Die larven hebben de eiwitten namelijk hard nodig voor de groei. Werksters moeten de gevangen insecten wel eerst tot een soort papje kauwen om daarna vervolgens de larven te voeden. 

 

Vanaf eind augustus komen uit de eitjes van de koningin géén (onvruchtbare) werksters meer, maar vanaf dan worden alleen nog mannetjes en nieuwe hoornaar-koninginnen geboren. Deze vliegen na een tijdje uit, paren in de lucht, waarna de mannetjes sterven. Ook de werksters sterven in het najaar. De bevruchte nieuwe koninginnen zwermen uit en overwinteren. Zo zorgen ze voor een nieuwe generatie het jaar erop.

De vlieg die je op de foto ziet is de Groene vleesvlieg (Lucilia sericata). Het is een algemeen voorkomende vliegensoort uit de familie van de bromvliegen