Weert en omgeving

Introductie Natuur in Weert en omgeving.
Op onderstaande tabel zie je een overzicht van de door mij bezochte natuurgebieden. Deze kun je aanklikken.
Woorden in de berichten die rood gekleurd zijn, verwijzen naar een onderwerp. Als je daar op klikt kom je in dat bericht terecht. Door links bovenaan het scherm op het pijltje te klikken, ga je weer terug naar het vorige bericht.

"De huidige gemeente Weert en omgeving was in oude tijden voor ¾ omringd door woeste gronden, plassen en moerasgebieden. Het "eiland van Weert" kon toen ook alleen maar bereikt worden via hoger gelegen zandruggen (een overblijfsel uit de ijstijd), die in de moerassige gebieden lagen." (Bron: Stan Smeets, in "Andermaal Altweert").
Volledige tekst >>

Select language

Volgers

COPYRIGHT..

Deze posts zijn auteursrechtelijk beschermd. Overname van de inhoud van deze rapportage, hetzij integraal, gedeeltelijk of parafraserend, ongeacht het analoge of digitale medium waarin, ongeacht het doel en ongeacht de aanvrager, is niet toegestaan zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de beheerder.

Posts tonen met het label beukennapvlieskelkje. Alle posts tonen
Posts tonen met het label beukennapvlieskelkje. Alle posts tonen

dinsdag 10 november 2026

Herfst 2026.......Paddenstoelentijd deel 2: Van alles wat

De afgelopen weken ben ik met de paddenstoelengroep op pad gegaan en hebben we weer enkele soorten gevonden die we niet eerder zagen. De meest opvallende was toch wel de Spatelharpoenzwam, die tot nu toe pas op 9 plaatsen gevonden is. Zie: www.verspreidingsatlas.nl/0057100 
Deze werd dan ook logischerwijs door niemand herkend.. 

spatelharpoenzwam
Thuis gekomen ging ik op zoek op het internet en kwam dus uit bij de SPATELHARPOENZWAM (Hohenbuehelia auriscalpium). Een bijzondere vondst. 
Het is een zeer zeldzame schimmel in Nederland die behoort tot de familie Pleurotaceae en zoals gezegd pas op 9 plekken gevonden is. Het bijzondere van deze zwam is dat het een "vleeseter" is. Net als andere harpoenzwammen (zoals de Grote harpoenzwam) vangt en verteert deze schimmel namelijk ondergronds kleine aaltjes (nematoden) met behulp van kleverige harpoenachtige cellen.

Ik heb aan de groep doorgegeven dat het de spatelharpoenzwam is. Hoewel  veldwaarneming voldoende is voor validatie, is dat toch door de  PSL (Paddenstoelen Studiegroep Limburg) onderzocht en gevalideerd. De conclusie is op waarneming geplaatst: "Soort is gevonden tijdens een excursie met paddenstoelenstudiegroep IVN Weert. Deze is nagekeken tijdens het practicum van de PSL van het NHGL. Met de literatuur van Giovanni Consiglio en de nieuwe Keys to the basidiomucetes van Fungi of Temperate Europe. Hierbij klopten de maten en eigenschappen macroscopisch maar ook microscopisch". 

De vruchtlichamen laten zich vooral zien van juli tot en met oktober. Hij groeit in groepjes op rot hout en dode stronken van loofbomen, met een sterke voorkeur voor de Beuk. De zwam heeft een spatel- tot waaiervormige hoed. 
spatelharpoenzwam
Lijkt op H. petalodes (grote harpoenzwam)  en H. tremula (sparrenharpoenzwam) , maar kenmerkt zich microscopisch door het ontbreken van metuloïden /dikwandige cystiden op de hoed. Cystiden zijn steriele, vaak opvallende cellen die voorkomen op de vruchtlichamen van paddenstoelen en schimmels en een soort afstandhouders tussen de lamellen. De vorm, grootte en wanddikte van cystiden zijn onder de microscoop cruciaal om specifieke schimmelsoorten en geslachten te herkennen. 
*** als leek zegt me dit overigens niks...... 
mosklokje p.p.
Hoewel ik denk dat dit het BUNDELMOSKLOKJE (Galerina marginata)is,  heb ik de nodige twijfels. De soort is saprotroof en groeit vooral op dood naaldhout, maar soms op de bodem of op loofhout. Deze vond ik op een nagenoeg geheel verrotte beukenstam.  Gewoonlijk verschijnt ze vanaf het voorjaar tot in de herfst, vaak in bundels of groepen. Het is een zeer giftige paddenstoel die op hout groeit en te herkennen is aan een fragiel ringetje aan de steel. 
mosklokje p.p.
Het zou echter ook het Stobbezwammetje kunnen zijn, maar omdat de steel bij deze zwammetjes relatief glad lijkt, gaat mijn voorkeur uit naar het Bundelmosklokje.  Omdat veel van deze paddenstoeltjes uiterlijk sterk op elkaar lijken, is determinatie vanaf alleen het uiterlijk nooit 100% sluitend. Vandaar MOSKLOKJE P.P. Met de toevoeging P.P. wordt aangegeven dat het niet duidelijk is of het idd een bundelmosklokje is.
Grote houtbekerzwam
De afbeelding toont twee bekervormige, lichtbruine tot gelige vruchtlichamen met een gladde, holle binnenzijde en een ietwat donkerdere, fijn gerande buitenkant, groeiend op een dood stuk hout. Het is een bekerzwam. 

Omdat vele bekerzwammen uiterlijk erg op elkaar lijken en microscopisch onderzoek of DNA-analyse nodig is voor een absolute bevestiging, zijn hier meerdere mogelijkheden om rekening mee te houden. Omdat deze paddenstoel direct op oud, bemost loofhout groeit, zijn er drie biologische mogelijkheden: 
• Wasgele bekerzwam (Peziza cerea): Deze groeit vaak saprotroof op verteerd hout, papier, maar ook op kalkrijke muren of metselwerk. De binnenkant is vaak bleek oker- tot geelbruin. 
 • Grote houtbekerzwam (Peziza varia): Een zeer algemene soort die specifiek op rottend hout van loofbomen groeit. De binnenkant is glad en hazelnoot- tot donkerbruin. 
• Bleekbruine bekerzwam (Peziza repanda): Deze leeft eveneens van humusrijke grond en sterk verrot loofhout en deelt de typische bleekbruine, komvormige structuur met een licht gekartelde rand.
Grote houtbekerzwam
Het feit dat ik ook deze jongere zwam op dezelfde oude beuk vond, was een heel waardevolle aanwijzing. Dit type substraat (sterk verrot hout van loofbomen) versmalt de biologische mogelijkheden namelijk aanzienlijk. Op basis van de groeiplaats op oud beukenhout waren er twee waarschijnlijke opties: de Grote houtbekerzwam (Peziza varia) of Bleekbruine bekerzwam (Peziza repanda). 

De Bleekbruine bekerzwam wordt door veel experts gezien als een variant of synoniem van de Grote houtbekerzwam. Ik ga er dan ook van uit dat we hier te maken hebt met de GROTE HOUTBEKERZWAM (Peziza varia). Deze soort is zeer algemeen in Nederland en groeit bij uitstek op dikke, rottende stammen en stobben van beuken. Hoewel microscopisch onderzoek 100% zekerheid geeft, past de gladde binnenkant en de komvorm perfect.
fraaisteelmycena
We zien een groep kleine, klokvormige tot kegelvormige paddenstoelen met gestreepte hoedjes en lange, slanke stelen die in bundels op (bemost)dood hout groeien. De paddenstoel vertoont kenmerken die wijzen op de FRAAISTEELMYCENA (Mycena inclinata). 
fraaisteelmycena
Kenmerken van de Fraaisteelmycena:
• Groeiwijze: Groeit vrijwel altijd in dichte bundels op rottend loofhout, met een sterke voorkeur voor eikenstronken.
 • Hoed: Klok- tot kegelvormig, vaak met een klein bultje in het midden (umbo). De rand is fijn gestreept en heeft vaak een gekarteld of geschulpt uiterlijk. 
 • Steel: Glad en taai. Kenmerkend is het kleurverloop: wittig aan de top, naar beneden toe overgaand in geelachtig, oranje tot diep roodbruin aan de harige basis.
blanke champignonparasol
De BLANKE CHAMPIGNONPARASOL (Leucoagaricus leucothites) heeft bijna altijd een loshangende ring rond de steel. Die ontbrak hier echter, waardoor ik ging twijfelen. Dit kan echter komen doordat het exemplaar nog jong is en de hoedrand net is losgekomen, of omdat de ring al is vergaan als die ouder is. Ik denk aan het eerste; het is nog een redelijk jong exemplaar…. Dit illustreert echter weer waarom determinatie op basis van één kenmerk of foto erg risicovol kan zijn. 
 Hoewel de paddenstoel in theorie als eetbaar wordt beschouwd, wordt consumptie ten strengste afgeraden vanwege het extreme verwarringsgevaar met dodelijk giftige soorten. Voor een ongetraind oog is de Blanke champignonparasol nauwelijks te onderscheiden van bijvoorbeeld de Kleverige knolamaniet (Amanita virosa) of witte vormen van de Groene knolamaniet (Amanita phalloides). Het eten van deze amanieten leidt onherroepelijk tot zware leverbeschadiging en de dood.
blanke champignonparasol
Het is een relatief algemene, opvallend witte paddenstoel uit de familie Agaricaceae. De soort groeit vooral in door de mens beïnvloede landschappen zoals grasvelden, parken, tuinen, wegbermen en duinen. De hoed is aanvankelijk halfbolvormig en wordt later gewelfd tot vlak. De kleur is spierwit tot crème. De lamellen staan vrij van de steel. Ze zijn wit tot crèmekleurig en kunnen bij oudere exemplaren een lichtroze of rossige tint krijgen. 
blanke champignonparasol
De steel is wit, cilindrisch en heeft een knolvormige verdikking aan de basis. Rond de steel zit in de meeste gevallen een stevige, vliezige en vaak verschuifbare ring (manchet, maar zoals ik net schreef, kan die dus ook soms ontbreken. Hij heeft een duidelijke, milde geur die sterk aan gekweekte champignons doet denken. 
parelstuifzwam
De PARELSTUIFZWAM (Lycoperdon perlatum) is te vinden van de zomer tot de herfst op humusrijke, vaak zandige grond in loofbossen, naaldbossen, parken en lanen. Hij leeft als saprofiet van dood organisch materiaal.  Kenmerken van de Blanke champignonparasol:
• Vorm: Omgekeerde peer of knol met een korte steel (3 tot 10 cm hoog, 2 tot 6 cm breed). 
• Kleur: Wit tot gelig, grijs of bruinachtig naarmate de paddenstoel ouder wordt. 
• Stekels: Het bovenste deel is bezet met kleine, kegelvormige witte stekeltjes en wratjes (parels). 
parelstuifzwam
Die stekels kunnen gemakkelijk worden weggewreven of vallen vanzelf af. Ze laten dan een mooi netvormig patroon achter op de huid dat wittig/grijsbruin kleurt. Bij de vergelijkbare Peervormige stuifzwam is dat patroon niet te zien en het is ook de enige stuifzwam die meestal in bundels of groepen op dood hout groeit. Bij rijpheid ontstaat er een klein gaatje bovenin de hoed en kunnen de sporen vrij komen.
lilabruine schorsmycena
Dit zijn nog héél jonge exemplaren van de LILABRUINE SCHORSMYCENA (Mycena meliigena). Het is een kleine paddenstoel die behoort tot de familie Mycenaceae. Deze schimmel staat als Bedreigd (Be) geregistreerd op de Rode Lijst. Het is een typische bewoner van boomschors, die vaak in grotere groepen opduikt na natte periodes in de herfst en winter.
lilabruine schorsmycena (oudere exemplaren)
blauwgrijze schorsmycena
Belangrijkste kenmerken:
• Uiterlijk: Het is een miniatuur paddenstoeltje met een hoedje dat maximaal 1 centimeter breed wordt. De kleur varieert van lilabruin tot zacht paarsachtig-roze, maar kan bij indrogen bleker van kleur worden. 
• Leefomgeving: De soort groeit als saprofiet op de met mos bedekte schors van levende of dode loofbomen.
 • Gelijkheid: De lilabruine schorsmycena wordt vaak verward met de blauwgrijze schorsmycena (Mycena pseudocorticola), die een vergelijkbare levenswijze en vorm heeft, maar duidelijk blauwgrijze tinten vertoont.
fijnplaatrussula
Het belangrijkste verschil tussen deze FIJNPLAATRUSSULA (Russula densifolia) en de Grofplaatrussula (Russula nigricans) zit in de afstand tussen de lamellen (plaatjes) onder de hoed en de manier waarop het vlees verkleurt bij beschadiging.
 fijnplaatrussula
grofplaatrussula
Zoals de naam al aangeeft staan de lamellen van de fijnplaatrussula dicht op elkaar, terwijl die van de grofplaatrussula zeer ver uit elkaar staan. Het vlees van de Fijnplaatrussula verkleurt bij doorsnijden eerst lángzaam rood en wordt daarna pas zwart. Bij de grofplaatrussula verkleurt het vlees bij doorsnijden snél steenrood en daarna intens grijszwart.
Beukennapvlieskelkje
Beukennapvlieskelkje
Het kleine BEUKENNAPVLIESKELKJE (Hymenoscyphus fagineus) groeit specifiek op napjes (de 'schilletjes' van beukennootjes) en bladeren van de Beuk (Fagus). 
Het kan echter verward worden met de sterk gelijkende Eikeldopzwam. De belangrijkste verschillen:
* Kleur Eikeldopzwam (Hymenoscyphus fructigenus):Crème, lichtgeel tot dooiergeel (sterk verblekend bij droogte). Kleur Beukennapvlieskelkje: Wit tot grijsblauw (of grijsachtig wit). 
* De steel van de Eikeldopzwam heeft een duidelijk zichtbare, stevige steel (tot max. 1 cm lang). De steel van het Beukennapvlieskelkje is vrijwel zittend of heeft een zeer korte, dikke steel. 
* Substraat (Ondergrond) Eikeldopzwam: Groeit vooral op gevallen eikels, eikeldoppen en eikeldopstelen, maar kan soms ook op beukennapjes of andere boomvruchten voorkomen. Dit kan voor verwarring zorgen.
toefige labyrintzwam 
De TOEFIGE LABYRINTZWAM (Abortiporus biennis) is een algemeen voorkomende soort, die thans niet meer bedreigd wordt. Is saprofyt en leeft op (begraven) loofhout en (verborgen) wortels. De eenjarige paddenstoel is met name in zomer en herfst te vinden. 
toefige labyrintzwam
De zwam kenmerkt zich door een variabel tol- of waaierachtig uiterlijk. Aan een korte centrale steel bevinden zich vaak meerdere etages van dikvlezige 'toefen' of 'rozetten'. 
toefige labyrintzwam
 Rozetvormige vruchtlichamen komen het meest voor, maar de verschijningsvorm van de toefige labyrintzwam is, zoals je op deze foto kunt zien, enorm variabel. Kijk daarvoor ook maar eens bij eerdere waarnemingen die je kunt zien op: www.flickr.com/search/?user_id=64186785%40N06&sort=da...

Blogarchief