Weert en omgeving

Introductie Natuur in Weert en omgeving.
Op onderstaande tabel zie je een overzicht van de door mij bezochte natuurgebieden. Deze kun je aanklikken.
Woorden in de berichten die rood gekleurd zijn, verwijzen naar een onderwerp. Als je daar op klikt kom je in dat bericht terecht. Door links bovenaan het scherm op het pijltje te klikken, ga je weer terug naar het vorige bericht.

"De huidige gemeente Weert en omgeving was in oude tijden voor ¾ omringd door woeste gronden, plassen en moerasgebieden. Het "eiland van Weert" kon toen ook alleen maar bereikt worden via hoger gelegen zandruggen (een overblijfsel uit de ijstijd), die in de moerassige gebieden lagen." (Bron: Stan Smeets, in "Andermaal Altweert").
Volledige tekst >>

Translate

Volgers

woensdag 21 januari 2015

Paddenstoelen in de winter

Paddenstoelen hebben niet perse de herfst nodig om te groeien en je vindt ze dan ook in de zomer en de lente. Maar ook in de winter zijn er paddenstoelen die niet opgeven. Meerdere soorten zoals trilzwammen, korstzwammen en boleten zijn goed bestand tegen de vorst. Ook houtzwammen (Polyporaceae) zoals elfenbankjes en tonderzwammen overleven de vorst met gemak.

Je kunt dus het hele jaar genieten. Ik plaatste vorig jaar al een blog over trilzwammen zoals judasoor en gele trilzwam. Ook dit jaar trof ik o.a. in de Moeselpeel verschillende mooie exemplaren van de gele trilzwam aan. Wil je wat meer over trilzwammen weten, klik dan even op de link.

Een zwam die ook niet "warm of koud" wordt van de winter, is de echte tonderzwam. Deze groeit op dode of halfdode bomen, waarbij berken de voorkeur genieten. Afhankelijk van hun gastheer, kunnen ze tientallen jaren oud worden. Omdat ze zo langzaam groeien, is verwijdering ervan niet gemakkelijk. Aangezien dode en zwakke bomen meestal niet meer opgeruimd worden, gaat het weer goed met de tonderzwam. Hoewel.......
In augustus 2013 werd aangifte van diefstal op de Veluwe gedaan van ongeveer 150 tonderzwammen, die met een bijl of zaag verwijderd waren. Men vermoedt dat m.n. Aziatische zwammenrovers er medicijnen (of drugs) mee maken. Hopelijk zijn dit incidenten.

De tonder- of tondelzwam werd vroeger gebruikt voor het maken van vuur. De tondel,dit waren plukjes van het gedroogde zachte binnenste, werd samen met vuurstenen in een tondeldoos meegenomen. Met de vonken van de tegen elkaar geslagen vuurstenen werd die aangestoken, waarna met de smeulende tondel een houtvuur kon worden aangeblazen.

 
Ik vond deze peervormige stuifzwammen in de Moeselpeel en zoals je ziet, groeit deze zwam in groepen op vermolmde stronken en houtresten in loofbossen. In Nederland is het een algemeen voorkomende soort.

De peervormige stuifzwam is 1-6 cm hoog en heeft de vorm van een omgekeerde peer. Jonge exemplaren zijn vuil wittig en soms bezet met fijne, donkere wratjes. Oudere exemplaren zijn kaal en olijfbruin. Bij het verouderen slijt het buitenste laagje af zodat een bleek en stevig laagje (net een velletje papier)over blijft ter bescherming. Tijdens het rijpen ontstaat een gaatje midden de hoed waarlangs de sporen naar buiten stuiven als er iets op valt. Een regendrup is al voldoende. Je kunt deze zwam zelfs na de winter nog zo aantreffen.

Deze groene schelpzwammen zijn ook echte "winterzwammen". Ze hebben een soort gelatinelaagje over hun hoed, dat hen tegen uitdroging beschermt. Mochten ze in de winter uitdrogen, dan kunnen ze dat toch een tijdje uitzingen en zwellen in de regen weer op. Vandaar dat ik deze prachtige groene schelpzwammen in volle glorie aantrof.

 
De groene schelpzwam groeit op dode stammen in loof- en gemengde bossen en in broekbossen op els, berk, beuk en eik. Alleen of , zoals hier, in groepen groeiend. Bij jonge exemplaren is de schelpvormige hoed donkergroen (bruingroen), mat en vettig, maar bij het ouder worden gaat het slijmlaagje er af, droogt de hoedhuid op en verkleurt naar (groen)grijs. Eenmaal "bejaard", zijn ze okergeel.

De Oranje aderzwam is een opruimer van dood hout. Vaak te zien op dode takken die nog aan de boom hangen, maar ook op dode, (deels) ontschorste stammen. De zwam heeft een voorkeur voor eik, maar wordt ook op beuk of berk gevonden. Het is een plaatjesloze vlieszwam die niet in de vorm van een paddenstoel met een hoed en een steel en met plaatjes of buisjes verschijnt, maar met een korstvormig vruchtlichaam.

Hij is aan de randen helder oranjegeel tot oranjerood, daarbinnen veelal grijzig of met een paarsige tint.

Doordat verscheidene plakkaten aan elkaar groeien, kan hij gemakkelijk dertig centimeter breed worden.
De rand is gewimperd en het geheel is gegroefd. Dikwijls hebben de plakkaten vrije randen.

Deze vond ik in het elzen/berkenbos op de Kettingdijk. Een inktzwam, dat was duidelijk, maar welke?
Bij mijn zoektocht kwam ik wel 25 soorten tegen. Het probleem is vaak, dat als je in een paddenstoelengids of op internet gaat zoeken, je allerlei kenmerken ziet,die je weer niet ziet bij jouw paddenstoel.

Hoewel ik vermoedde dat het de kastanje-inktzwam was, heeft Helma er mij op geattendeerd, dat het de gewone glimmerinktzwam is. Ik had het kunnen weten, want je ziet vooral op deze close-up de kenmerkende ietwat glimmende spikkeltjes op de hoed, waar ie zijn naam aan dankt. Dat zijn de resten van het omhulsel (velum), die door de regen meestal al snel worden weggespoeld.
Het is een veelvoorkomende inktzwam, met een voorkeur voor vochtige plaatsen en groeiend op dood hout van allerlei verschillende loofbomen. Vaak staan de bundels op stronken en bij vochtig liggend dood hout. Hoewel ze op de Kettingdijk ogenschijnlijk gewoon op de grond stonden, groeien ze hier op “begraven” hout.

Het is één van de eerste soorten, die al in het voorjaar vooral na een regenperiode te vinden is. Ze zijn in alle seizoenen te vinden, maar de meeste kans om ze aan te treffen is van mei tot begin december.
Dat ik ze hartje winter (!) al aantref, geeft toch aan hoe extreem zacht deze winter is.

7 opmerkingen:

  1. Schitterende exemplaren Gerard. De foto's zijn prachtig. Wat ik altijd zo leuk vind aan jouw logs is de uitleg. Het is duidelijk dat je een gedegen onderzoek hiervoor doet.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Bedankt voor je compliment Roos. Ik plaats inderdaad pas foto's als ik er iets over weet te vertellen.
    Gerard

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Prachtige foto's van de Paddenstoelen en zwammen.

    Groettie van Patricia.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Wat leuk dat je op de foto's reageert Patricia. Dat moesten er meer doen, want ik weet dat mijn blog veel bekeken wordt. Jammer dat men niet de moeite neemt om even een korte reactie te plaatsen.
      Gerard

      Verwijderen
  4. Prachtige foto's van deze paddenstoelen en zwammen Gerard.
    De oranje trilzwam vind ik zelf ook altijd zo mooi om te zien.
    Je Oranje aderzwam is ook al zo mooi op de foto gezet.
    De zwammen in je laatste foto zijn "glimmer-inktzammen".
    Groetjes, Helma

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. leuk dat zo'n "profie" mijn foto's geslaagd vind. Dank je wel Helma voor je correctie van de inktzwam. Ga hem aanpassen.
      Gerard

      Verwijderen
    2. Als ik dat vind dan meen ik dat ook en dan laat ik dat ook weten ;-)
      En graag gedaan vwb de correctie :-)

      Verwijderen